Kruibeke.

Het voormalige Kruibeke voerde in een veld van groen een stappende eenhoorn van zilver met een paardenstaart van zilver. Het wapen werd erkend bij koninklijk besluit van 16 februari 1847.

De keuze van de eenhoorn werd kennelijk geïnspireerd door het wapen van de familie de Lanfranchi, die in het bezit van de heerlijkheid Kruibeke was van 1594 tot aan het einde van het Oude Regiem. Dat wapen droeg immers als helmteken een uitspringende eenhoorn van zilver met hoorn, manen en hoeven van goud.

De eenhoorn is geen reëel bestaand dier. Hij is een fabeldier een product van de menselijke verbeelding zoals de draak, de griffoen en de sfinx.

In de wapenschilden wordt de eenhoorn "voorgesteld als een paard of. veulen met lange, gedraaide hoorn op het voorhoofd, geitenbaard gespleten hoeren en een leeuwenstaart." In Duitse wapens is de hoorn soms gebogen en wordt de eenhoorn wel met leeuwenvoorbenen en met adelaarsklauwen aan de achterbenen voorgesteld... Hij kan klimmend en springend zijn en wordt "op zijn hoede" genoemd als hij zijn kop neerbuigt en zijn hoorn voorhoudt. Zittend is hij, als hij zit en zijn voorpoten op de grond laat rusten, opzittend wanneer hij zit maar zijn voorpoten opgericht houdt, liggend wanneer hij rustig neerligt" (C. Paraaf : Heraldiek en genealogie. - Antwerpen 1969, bis. 89).

Over de betekenis van de eenhoorn als wapenfiguur lezen we :

"Deze figuur is het beeld van de maagdelijkheid, dapperheid en strijdlust. Is de hoorn gedraaid, dan is daarmee een gemshoorn bedoeld, die volgens de fantasie der wensen vergiftigd zou zijn" (Elzeviers encyclopedie van de heraldiek. Brussel 1961, blz. 88).

Volgens sommige schrijvers was de eenhoorn al gekend bij de Oude Perzen, voor wie hij het symbool van de zuiverheid was.

In het verbeeldingsleven van de middeleeuwers heeft hij, evenals de draak, een ruime plaats gehad. Maar de middeleeuwers zagen hem als een klein dier, niet groter dan een bok, uitermate wild, krachtig en strijdlustig. Geen jager kreeg hem ooit te vangen. Bij het zien van een reine maagd evenwel legde hij alle overmoed en wildheid af. Hij vleide zich neer in haar schoot en legde zich daar te slapen. En de maagd kon hem leiden waarheen ze wilde.

Dat volksgeloof was in de middeleeuwen algemeen. De bronnen die er melding van maken zijn talrijk en verspreid. Ook bij Jacob van Maerlant vinden we het vermeld (uitvoeriger hierover bij A. De Cock : Spreekwoorden, gezegden en uitdrukkingen op volksgeloof berustend. - Antwerpen 1920, I blz. 153-155).

Geen wonder dan dat vele herbergen in de middeleeuwen de eenhoorn als uithangteken hebben gehad.

Te Bazel heeft een van die uithangtekenen het overleefd tot op onze dagen. Ook apotheken droegen de eenhoorn als uithangteken, omdat men geloofde dat zijn gedraaide hoorn een tegengift bevatte.

Hebben zij die het Kruibeekse gemeentewapen ontwierpen, weet gehad van het middeleeuwse volksgeloof aangaande de eenhoorn ?

Zo ja, dan hebben ze - door de eenhoorn als wapenfiguur te kiezen - mogelijk dit willen zeggen : "Wij Kruibekenaars, zijn sterk, wild, strijdlustig. We laten ons niet vangen ! We leggen wel onze overmoed af voor de Heilige Maagd, de patrones van onze parochie". De betekenis van het Kruibeekse gemeentewapen kan alleszins zo omschreven worden.

De vlag van Kruibeke was van groen en wit, het groen aan de stok

A.Maris

Tijdschrift 3-1978/2