Heemkundige Kring Wissekerke vzw 

De Heemkundige Kring Wissekerke vzw werd te Bazel opgericht in 1976. De Kring stelt zich sindsdien tot doel om actief bij te dragen tot de bescherming van ons woon- en leefmilieu. Daarom streeft hij meer specifiek naar bewaring, instandhouding, zo mogelijk verzameling van alle materiële uitingen en merkwaardigheden van het culturele leven in heden en verleden van Bazel, Kruibeke, Rupelmonde en Steendorp.

Dit komt onder meer tot uiting door het uitgeven van een tijdschrift, “Wissekerke”, dat drie maal per jaar bij de leden wordt bezorgd, door het publiceren van gelegenheidspublicaties en door het inrichten van thema-tentoonstellingen (in 2002 rond Klasfoto’s, in 2003 rond de verdwenen scheepsbouwactiviteiten in Steendorp, Rupelmonde en Kruibeke). De activiteiten van de Kring spelen zich grotendeels af in en rond het Heemmuseum, gevestigd in de voormalige pastorij van Bazel (Kruibekestraat 2). Daar bouwt de Kring een bescheiden museum uit, opent hij dit jaar een authentiek oud volkscafé, conserveert hij een uitgebreide collectie voorwerpen, boeken, tijdschriften, doodsprentjes – en brieven, foto’s en documenten die verband houden met de geschiedenis van ons werkgebied. Deze collectie komt grotendeels tot stand dankzij schenkingen van dorpsgenoten die onze zorg voor het verleden delen. Het museum en de herberg “De Drij Klakken” zijn op zondag geopend van 14 tot 18u, of op afspraak (03 774 19 71). Leden hebben kosteloos toegang tot bibliotheek en archief (enkel op afspraak, 03 774 52 63).

Op vrijdag 12 april 2002 opende onze tentoonstelling “Klasfoto’s” en gingen ook de deuren van de oude Herberg open. In september 2002 nam de Kring deel aan Stratater. Aangezien één van de voornaamste opdrachten van onze vereniging ook is om het volksleven van vroeger en nu te bestuderen en in stand te houden, brachten wij bij die gelegenheid oude volkssporten opnieuw in het straatbeeld. Dit project werd uitgewerkt door Hugo Declerck (Vilain XIIII-laan 50, Bazel, 03 774 19 71). In maart-april 2003 stelde Jean Vilain XIIII zijn werk (schilderijen, aardewerk) tentoon in ons museum en gaf daarmee de aftrap van ons nieuw project, dat onze leden-kunstbeoefenaars de kans wil geven in een echt museum te exposeren. Wie verder inlichtingen wenst over de Kring, kan terecht bij Peter De Wilde (03 774 52 63 of peter.dewilde@skynet.be).

Wie lid wordt van de kring, ontvangt gratis ons tijdschrift aan huis, evenals de uitnodigingen op lezingen, dagreizen, jaarfeest en bezoeken aan tentoonstellingen. Lid ben je al vanaf 15 euro; ereleden betalen 20 euro, beschermend lid ben je vanaf 30 euro. Stortingen kunnen op rekening van de Kring: 783-5243501-19. Oude jaargangen en exemplaren van vroegere publicaties kunnen, voor zover de voorraad strekt, bekomen worden bij de bestuurleden of tijdens de openingsuren van het museum.

Over oude klasfoto’s…

Sinds enkele jaren is de Kring actief op zoek naar klasfoto’s. In 2002 was het moment gekomen om even stil te staan en na te gaan waar onze speurtocht ons had gebracht: bij een massa aan gezichten, velen gekend, zeer velen ook niet meer (of nog niet) bekend. Eén opzet van de tentoonstelling “Klasfoto’s” en de bijhorende publicatie was dan ook zoveel mogelijk mensen identificeren, liefst met de hulp van lezer of bezoeker. In de april-aflevering van ons tijdschrift werd een kleine selectie van de meer dan 300 foto’s bijeengebracht waarover we iets meer weten: een jaartal, een plek, enkele namen... Vele gegevens ontbreken echter nog en daar rekenen we op uw hulp. Trouwens, uit ervaring weten we dat dergelijke initiatieven er toe leiden dat mensen nog eens gaan kijken in kasten en dozen of ze ook niet ergens nog hun oude klasfoto’s terugvinden. Dezen worden dan aan de Kring bezorgd die de foto’s publiceert als aanvulling op de eerste, grote publicatie. Zo kan iedereen meegenieten en namen zoeken die al decennia in geheugens her en der verstopt zaten. In de tentoonstelling zitten daarom ook foto’s verwerkt waarvan we geen enkel gegeven hebben teruggevonden. Een mooie uitdaging, dachten we.

Bij het eind van de tentoonstelling bleek dat de Kring, in zijn hele geschiedenis, nog nooit zoveel bezoekers naar de tentoonstellingen had gelokt; net geen 3000 mensen kwamen een kijkje nemen en zichzelf, familieleden of oud-leraren identificeren. Met hun hulp zijn we weer heel wat wijzer geworden! En we blijven ze ook nà de tentoonstelling verzamelen, klas en andere foto’s.

De kleuterleidsters van de Zusterschool van Bazel rond 1960.

Het is overigens geen toeval dat de Heemkundige Kring Wissekerke in 2002 een tentoonstelling over klasfoto’s organiseerde. In 2002 was het namelijk exact 325 jaar geleden dat Maria Goubau te Kruibeke de Congregatie van O.-L.-Vrouw Visitatie stichtte; deze congregatie zou jaren lang voor het onderwijs te Kruibeke instaan. Tijdens datzelfde jaar herdachten we ook het 150-jarig bestaan van het Sint-Jorisinstituut en de even lange aanwezigheid van de Broeders van de Christelijke scholen te Bazel.

Klaslokaal bij de Zusters van de Onze-Lieve-Vrouwschool te Rupelmonde rond 1900.

Veel redenen om dat jaar dus eens te gaan graven in ons aller schoolverleden. We verkozen dit op een manier te doen waarvan we denken dat een ruim doelpubliek wordt aangesproken: we gaan op zoek naar onzelf, naar de gezichten van onze ouders, grootouders, overgrootouders of nog verder terug in de tijd, op allerlei klasfoto’s. Meisjes met strikken in het haar, jongens in matrozenpakjes, streng kijkende “meesters” of zusters met indrukwekkende kappen: elke klasfoto heeft zijn eigenheid. Want geen enkel jaar was hetzelfde. In elke klas kende men wel één of meerdere haantje-de-voorste, een primus, een “febbeke” (lieveling van de leerkracht), een deugniet die men in de hoek of met de knieën op de trede kon terugvinden, kortom kinderen in hun apejaren. En toch was ieder jaar zó verschillend. Bij een bepaalde klasfoto horen we een oud-leerkracht nog zuchten: “Dat was een jaar van bloed, zweet en tranen!”

De Eucharistische Kruistochters bij de Broeders te Bazel, rond 1914 (foto met namen ook in onze tentoonstelling te zien).

Maar ook in leerkrachten was verschil: de minzame, de strenge, de té milde, de soms-al-eens-hardhandige... Een palet van verschillende mensen dat elk jaar weer verandering in de jonge levens van de leerlingen teweeg bracht; van sommige leerkrachten werd de specifieke waarde voor velen onder ons pas na jaren duidelijk, bij een klasreünie of bij een overlijden. Dan wordt er teruggedacht aan die warme zomerse namiddagen, het klasraam staat open, iedereen droomt weg wanneer de meester voorleest uit “De Leeuw van Vlaanderen” of “De Witte van Zichem” terwijl, op een zwoele zucht, vogelgeluiden de klas binnenwaaien. Of die winterse dagen waarbij het wel eens koud kon zijn en de kachel midden de klas zijn diensten moest bewijzen. Of die eerste chemische proef waarbij de hele klas wegens serieuze stankoverlast moest ontruimd worden. Of die heroïsche voetbalwedstrijden of tolpartijen tijdens de speeltijd en het geluid van het klokje dat ons tegen onze zin weer naar onze banken riep. Of...

In de “bewaarschool”, bij de Zusters van Bazel. Rond 1900. Wie herkent er nog iemand?

De lezer heeft al begrepen dat we met dit opzet allerminst beoogden in detail de geschiedenis van het onderwijs in onze gemeenten te belichten; een korte historiek per school kon, in afwachting van grondiger werk, volstaan als kader. Wij wensen veeleer de herinnering van mensen aan te spreken, bezoekers en lezers een aanleiding bieden om opnieuw héél even jong te zijn en te denken aan voorbije jaren die nooit meer weerkeren. We doen dit, als steeds, aan de hand van foto’s, omdat we uit ervaring geleerd hebben dat dit erg visuele medium het meest de interesse wekt. In ons museum hadden we in 2002 ook een klein klasje gereconstrueerd zoals het rond 1900 was.

De huishoudklas van Zuster Anna, in de Onze-Lieve-Vrouwschool te Kruibeke (1951).

Veel van het materiaal herkende de bezoeker misschien nog. De jongere generaties, gewend om met één muisklik de wereld rond te surfen, keken wellicht raar op van die bijbelprenten of kaarten van “Onze Congo”; maar eigenlijk hadden die dezelfde functie: surfend op wat men geleerd heeft, de gedachten laten dwalen naar vreemde oorden, andere tijden, opwindende gebeurtenissen... In se is ook dàt de doelstelling van onze tentoonstellingen en de bijhorende publicaties.

Een bijkomende verrassing voor wie van onze gemeente houdt: er verschenen in 2002 twee fotoboeken in de reeks “Archiefbeelden” (Alan Sutton Publishing), elk met meer dan 200 unieke foto’s: het eerste over 100 jaar volksleven in Bazel, Kruibeke en Rupelmonde; het tweede exclusief gewijd aan de geschiedenis van de Sint-Jorisschool te Bazel. De kans om er oude bekenden in terug te vinden of lang verdwenen gezichten, mag u zich zeker niet laten ontgaan. Te verkrijgen in de boekhandel, krantenshop of in het museum voor 18 euro.