Rupelmonde.

De voormalige gemeente Rupelmonde voerde in een veld van blauw een dubbele arend van goud, in het hart beladen met een schildje van goud waarin een kasteel van blauw, waarboven een zwaard van blauw met de punt naar rechts gewend; het schild is gedekt met een kroon van goud met vijf fleurons of bladeren van goud.

Veel goud, een dubbele arend, een kasteel, een zwaard en een hertogskroon ! Dat is wat meer dan al de dag.

Maar ja, Rupelmonde was weleer een stad en de graaf van Vlaanderen had daar een beroemd en berucht kasteel.

 Het wapen werd erkend bij koninklijk besluit van 30 januari 1840. Be meeste figuren ervan komen al voor op een oud zegel van Rupelmonde. De matrijs van dat zegel wordt bewaard te Sint-Niklaas in het museum van de Oudheidkundige Kring van het Land van Waas.

Het zegel droeg dit randschrift : SIGILLUM + CIVIT. +ET + PORTUS + RUPEL-MONDANAE ; in vertaling : zegel van stede en poort van Rupelmonde.

De dubbele gouden arend van het gemeentewapen is, op de kleur na, de arend van het Romeins-Duitse keizerrijk. Hij herinnert eraan dat Rupelmonde, zoals het hele Land van Waas, eens tot Rijks-Vlaanderen behoorde. Voor het Land van Waas, was de graaf van Vlaanderen leenhulde verschuldigd aan de Duitse keizer en deze was derhalve de opperste heer van Rupelmonde.

Met het kasteel in het kleine schild is uiteraard het gravenkasteel van Rupelmonde bedoeld. Hoe indrukwekkend dat gebouw eens was, kunnen we zien in "Verheerlyckt Vlaendren" van A. Sanderus.

Aan de oorspronkelijke kleine burcht waaruit het roemrijke kasteel groeide, heeft Rupelmonde zijn ontstaan te danken, zijn ontstaan en latere roem. Maar datzelfde kasteel was ook oorzaak dat over Rupelmonde vele en zware rampen zijn neergekomen. Tot tweemaal toe, in 1315 en in 1452, werd de stad totaal platgebrand.

Het blote zwaard boven het kasteel is het zinnebeeld van de rechtsmacht die de graaf van Vlaanderen er uitoefende. Het is genoeg bekend dat het kasteel niet alleen een verdedigingsburcht was, maar ook als gevangenis dienst deed. Daar werden misdadigers gekerkerd, gefolterd en gerechtigd. Daar werden ook politieke tegenstanders van de graaf opgesloten en onthoofd. Nadat in 1241 de kasselrij van Waas was opgericht, werd het kasteel hoofdgevangenis voor het Land van Waas.

Misdadigers van allerlei slag werden er geoordeeld en gerechtigd door enkele

Wase Leenmannen, die als rechters door de graaf van Vlaanderen waren aangesteld onder voorzittersschap van de hoogbaljuw.

In de hertogskroon die het schild dekt, kunnen we het zinnebeeld zien van "de heerlyckheydt van de stadt ende haer gesagh ende waerdigheydt, midts dat deselve croone tuyghenisse gheeft van haere cloeckmoedigheydt ende getrouwigheydt, omme dewelcke sij verdient heeft sulck een sonderling teecken" (j. Billet, aangehaald bij F. De Potter en J. Broeckaert : Rupelmonde, blz.1l)).

De vlag van Rupelmonde was van blauw en geel, het blauw aan de stok. Rupelmonde en Bazel hadden zo dezelfde vlag.

A. Maris.

Tijdschrift 3-1978/2